TERUG

Bananen! Tenerife is op zijn flanken tot vlak tegen de kust als het ware bekleed met bananenbomen. Ik ben door die bananen al gefascineerd sinds de eerste keer ik naar Tenerife kwam, en dat was in 1990. Oei, oei, oei, nu ondertussen bijna 20 jaar geleden.

Uiteraard kun je op Tenerife een bezoekje brengen aan enkele plantages, waar ze je tegen een kleine betaling in alle talen, en geuren en kleuren vertellen hoe de bananen groeien. Ik vond die informatie niet voldoende en trok er dit keer met onze Maginkhy girl Ingrid op uit!
Onze verkenningstocht bestond uit twee delen, en het eerste deel was een bezoekje aan een landgenoot van mij, die sinds 3 jaar probeert om de Canarische boeren te evenaren en bananen van goede kwaliteit te kweken. Op het tweede deel van de trip staat een bezoek aan de verwerkingsbedrijven.

Adriaan, eigenaar van de plantage en zijn maatje Johnny, uitbater van de New Charleston in Chaparal, Costa Del Silencio, speelden maar al te graag onze persoonlijke gids.

We rijden samen de finca binnen en daar stonden ze voor onze neus te pronken, de wonderlijke bananenbomen.
De volgroeide bomen zijn ongeveer twee à drie meter hoog en in tegenstelling tot onze gewassen in België, Nederland of de UK, zijn niet alle bananen op hetzelfde moment rijp om te oogsten. Heel eigenaardig ook voor een fruitboom is dat wanneer de boom zijn tros bananen heeft voldragen, en de bananen zijn weggenomen, sterft deze af. Niet zo dramatisch als je dan ziet dat er rondom de net geoogste boom alweer een nieuwe klaar staat om binnen een maand of 12-14 weer een gezonde tros bananen van ongeveer 70 kilo aflevert. Ja, we zien zelf ook dat zich naast elke boom, nieuwe kleintjes ontwikkelen. Meestal een 5- tal, waarvan er eentje word overgehouden en de anderen weggehakt. Slechts 1 dochterboompje mag worden gehouden, want anders nemen de kleintjes al sterkte weg van de hoofdboom.

Maar hoe ontstaat nu die tros bananen. Wel eigenlijk zoals elke vrucht. Uit een bloem, bloesem. Een reuzenbloem in prachtige rode en paarse tinten verschijnt plots midden in de boom. Deze gaat naargelang ze groeit meer en meer naar beneden hangen, en dan vormen zich tussen de enorme bloemblaadjes allemaal rijtjes banaantjes. De bloem verdwijnt, de bananen groeien en waar eerst die prachtige bloem hangt, hangt later een prachtige tros bananen. Heel belangrijk is dat wanneer de bloem verschijnt, de boom langs beide kanten van de bloem wordt ondersteund. De boomstam is namelijk niet sterk genoeg om zijn eigen vruchten te dragen en kraakt doormidden. De ondersteuning gebeurt door middel van het plaatsen van twee metalen buizen met aan het uiteinde een halve maan. De stam van de boom ligt dan in die halve manen.

Landbouw zou geen landbouw zijn als er geen mesten en bewateren aan te pas komt en ook hierop kregen we gewillig antwoord. De bomen krijgen twee keer per week met een automatisch systeem water. Op de waterleiding zit een machine die mest verwerkt en in het water mengt. De bomen krijgen dus niet alleen twee keer water, maar ook twee keer te eten.
Insecten? Een groot vraagteken ook voor velen onder ons. Vele verhalen doen de ronde dat er zich gigantisch spinnen in de plantages verschuilen. Wel van spinnen hebben we niet veel gezien, maar er is anders wel een ander insect die de boeren vrezen. De Witte Vlieg (La Mosca Blanca) Daarom zijn de boeren verplicht, zelfs van de overheid die dit karwijtje meestal op zich nemen, om de bomen tegen deze vliegen te bespuiten. Sommige boeren omhullen de trossen naar het einde toe met plastiekzakken. Dit verbetert de kwaliteit van de bananen en beschermt ze nog meer tegen insecten.

Terwijl we door de plantage wandelen, zien we ook hier en daar afgevallen trossen, of gekraakte bomen en te gele bananen om nog te verkopen. Al deze bananen gaan naar de dierenparken zoals Loro Parque, Las Aguilas, Monkey park, ...
Het tweede deel van onze trip begint hier, en we rijden naar Coplaca (Coopetariva Platanera de Canarias) COPLACA – Grupo Regional de Cooperativas del Archipiélago Canario. Deze samenwerkende organisatie werd opgericht in 1972. In 1995 paste het bedrijf zich aan de Europese normen van de “Organización Común de Mercado del Plátano (OCM) aan teneinde een statuut als Producers Organisations in Europese Unie te bekomen. Vandaag de dag zijn zij de grootse Cooperativa in Europa met een productie van meer dan 130 miljoen kilo bananen op een jaar.

Coplaca haalt zijn bananen van bij meer dan 4600 boeren met behulp van een 20-tal cooperativas. Bij een van deze, namelijk de Cooperativa Agrícola del Norte de Tenerife, FAST, werden we uitgenodigd door Victor en Israel die ons met veel plezier het hele circuit gaan begeleiden.
Eerst worden we meegestuurd met de vrachtwagen om de jongens bij te wonen die de bananen bij de boeren ophalen. We merken al meteen, dit is een mannenwereldje. We laten ons echter niet doen en stappen de mannen door de bomen achterna naar de rijpe bananen toe. Trossen van meer dan 70 kilo worden afgehakt en jawel, de mannen nemen er telkens één individueel de schouder op en brengen die op de onvlakke grond naar de vrachtwagen. Ik bedrijp niet hoe ze hun voeten niet omslagen met dit gewicht op hen. Op hun schouder ligt meestal een dik beschermdeken en de meesten dragen ook een rugbeschermingsgordel. De mannen van het coöperatieve blijven bij de vrachtwagen. Ze zijn met zijn drieën. De chauffeur en twee laders. De trossen worden door hen netjes op beschermtapijten geschrankt. De chauffeur bedient een ferm kapmes en hakt er telkens het teveel aan steel vanaf. Dan dragen de andere twee ze tot achter in de laadbak om ze te stapelen.

De vrachtwagen gaat zo dagelijks van finca tot finca voor het ophalen van de rijpe bananen.
Terug aangekomen op FAST, staat Israel klaar om ons het hele inpakproces uiteen te doen. Hij vertelt ons tot in detail hoe alles werkt.
Eerst en vooral krijgen de inkomende bananen meteen een inschrijvingsticket. We merken dat alles hier wordt geregistreerd van begin tot einde. Moet ook als je de aantallen bananen ziet die ze moeten verwerken.

De bananen moeten worden schoongemaakt en dit gebeurt in verschillende stappen. Een eerste schoonmaak om de meeste pesticiden weg te wassen is de wastunnel. Het doet me denken aan een carwash, maar dan voor bananen. De trossen worden op zijn geheel opgehangen en schuiven dan automatisch door de tunnel. Het eerste deel is een wasbeurt, sproeiers met water spuiten de trossen schoon. Het tweede deel bestaat uit luchtblazers. Die blazen het vocht zoveel mogelijk van de bananen, zodat wanneer de trossen aan één van de verwerkingsstations aankomen bijna droog zijn.
Een paar mannen snijden met vlijmscherpe messen zo groot mogelijke trossen bananen van de steel. Het afval gaat op een band en wordt vermaalt om later compost van te maken.
De bananen worden een tweede keer gewassen maar nu manueel met een waterpistool. Alle restjes vuil worden er letterlijk van afgespoten.
Na deze schoonmaak beurt krijgen de bananen een antischimmelbehandeling. Dit keer gaan op een lopende band door een tunnel.

Aan de andere kant staan vrouwen met oog voor detail klaar om de bananen te classificeren. Naargelang de lengte, dikte, kleur en vorm krijgen ze een bepaalde categorie toegekend. Vier categorieën: Extra G (min 33 mm dik en minstens 15 centimeter lang)
Deze categorie dient hoofdzakelijk voor export naar het vaste land. Toch koopt Alcampo, El Cortes Inglès, Jesumán en supermercado Altesa deze superieure kwaliteit aan. Dus wie echte premium bananen wilt gaat best naar deze supermarkten.
Een tweede categorie is de Extra, dan hebben we de Primera en de consumo interior. Deze laatste categorie blijft op het eiland en wordt nooit geëxporteerd. Particulieren kunnen deze categorie ook in een dergelijk coöperatieve gaan aankopen per doos.
Afgekeurde bananen gaan weer op een aparte band en worden geschonken aan de dierenparken.
Alle categorieën hebben hun eigen kleur doos waar ze worden ingeschikt. Op de doos komt een ticket met alle gegevens zoals de Coöperatieve, de boerderij, het lot, datum, etc.

De dozen worden machinaal perfect gestapeld en worden door een verpakkingsmachine die over 4 laserogen beschikt uitgelezen. Elk ticket slaat de lezer op en print dan bovenaan het pallet een samenvatting. Deze pallet is klaar voor verzending.
Om de houdbaarheid van de bananen te verzekeren tot bij de consument worden bananen eigenlijk al verwerkt voor verzending voor ze rijp zijn. De bananen worden met alle zorg behandeld en ongelooflijk snel is het traject van de boer naar de consument, zelfs overzee.
De containers die de bananen vervoeren zijn speciale koelcontainers. Ze houden een temperatuur van 12 graden aan die het rijpingsproces van de bananen tegenhoudt.

Het duurt normaal 3 dagen voor de bananen van op de finca tot in Madrid geraken. Vandaag voor ons ging het veel sneller. Israel beloont ons met een prachtige volle doos van zeker 15 kilo bananen, voor onze aandacht en interesse.
Dat wordt dus de komende dagen, bananen, bananasplit, banana flambé, bananen milkshake, bananenpuree, ...

Tekst en foto’s: Khyra Vanhoutte

Met extra dank aan Johny (New Charleston), Adriaan (Finca), Israel & Victor van FAST.           

TERUG